Çîrok
Berîvana Gundê Zêwê
Berîvana Gundê Zêwê
Berîvan li Gundê Zêwê her roj her kesî berî xwe radibû. Berî ku roj ji pişt girên Dêrsimê xwe nîşan bide, ew sarîya ku li ser banê axê dixist hîs dikir. Berî ku diya wê tandirê bêxistin, Berîvan jixwe derketina derîyê dikir. Lingên wê tazî bûn, porên wê tevlihev, lê çavên wê baldar bûn. Ji ber ku li gundê roj bi tiştên biçûk dest pê dikir.
Gundê Zêwê di navbera Amed û Çewlîgê de bû, gundek ku tu tabelayek li ser rêyê wê nehatibû danîn, lê her kes rêya wê dizanî. Xanî bi kevir û kerpîç hatibûn çêkirin. Li ber her xaniyek darê cevîz an jî tût hebû. Mala Berîvan li jorê gundê bû; gava ku ew li jêr dinêrî, dikarî Çemê Xelîlan bibîne. Çem di havînê de wek xêzek biçûk dimînî, lê di zivistanê de bi dengê xwe hemû gund radikir.
Berîvan heft salî bû, lê ev ji karên ku dikir nayê têgihiştin. Her sibeh hejmartina bizinan karê wê bû. Diya wê her car dibê: “Berîvan, ewên min rêz bike.” Ew jî guhên bizinan yek bi yek temaşe dikir, ka kêmî tune ye. Ger rojek bizinek kêm bûya, hemû gund di li pey wê digeriyan. Ji ber ku li gundê, gava tiştek winda bûya, dilê her kesî teng dibû.
Dibistan ji Gundê Zêwê dûr ne bû, lê rê dijwar bû. Berîvan hez dikir ku biçe dibistanê. Ya ku herî zêde hez dikir, bûhna defterê bû. Li ser bergê deftera wê wêneyek hebû ku ji pakêta alîkariyê ya ji Amedê hatibû. Di wêneyê de bajarek xuya bû, lê Berîvan navê wê bajarê nizanî. Bi vê yekê re jî gava ku li wêneyê dinêrî, xeyal dikir. Carinan dibê: “Belkî ev Dîlok e,” carinan jî: “Belkî Botan e.”
Piştî dibistanê gava ku vedigeriya malê, li tenişta dapîra xwe rûnişt. Dapîr her tim li heman cihê, li ser heman kilîmê rûniştibû û hîlên xwe dizivîrî. Berîvan çîrokên dapîra xwe hez dikir, lê herî zêde ew demên ku dapîr bêdeng diman hez dikir. Ji ber ku gava ku ew bêdeng dibû, borî qise dikir. Carinan ji Dêrsimê, ji sürgûnê, ji xanîyên ku nîvco mabûn qise dikir. Lê Berîvan her tişt fêm nekir; tenê ji dengê wê têgihişt ku tiştên giran hebûn.
Rojekê erebeyek biyanî hat gundê. Ew bi ax re sekinî li meydanê rawestî. Berîvan bi zarokên din re ji dûr ve temaşe kir. Mezinan gava ku diaxivîn, dengên xwe kêm dikirin. “Rê dê derbas bibe,” gotin. “Xerîte çêkirine.” Gotina “xerîte” di hişê Berîvan de ma. Ew şev, cara yekem di deftera xwe de tiştek xêz kir: çiya, çem û xanî. Gundê Zêwê xêz kir, lê li derdorê wê xêzek mezin xêz kir. Ji bo ku tu kes tê de nekeve.
Roj derbas bûn. Rê nehat, lê gotûbêj man. Berîvan her roj bi heman awayî radibû. Bizinan dihejmart, dibistanê diçû, li tenişta dapîra xwe rûnişt. Lê niha gava ku li çiyayan dinêrî, hestek din hebû. Çiya tenê çiya nebûn; ew wek parêzvanên ku gund diparêzin xuya dibûn.
Rojek êvarê, gava ku roj dihate xwarê, Berîvan li diya xwe zivirî û pirsî:
“Em ê her tim li vir bimînin, dayê?”
Diya wê bersiv nedaye. Tenê porê Berîvan nerm nerm hevşandin. Di wê demê de Berîvan fêm kir: gund dikaribû nemîne, lê bîr dikaribû bimîne. Gundê Zêwê, her çend li xerîteyan tune bû, lê di deftera wê de hebû.
Wê şevê Berîvan deftera xwe li binê balîfê xwe danî. Ji ber ku hin tişt divê tu carî winda nebin.
Berîvan li Gundê Zêwê her roj her kesî berî xwe radibû. Berî ku roj ji pişt girên Dêrsimê xwe nîşan bide, ew sarîya ku li ser banê axê dixist hîs dikir. Berî ku diya wê tandirê bêxistin, Berîvan jixwe derketina derîyê dikir. Lingên wê tazî bûn, porên wê tevlihev, lê çavên wê baldar bûn. Ji ber ku li gundê roj bi tiştên biçûk dest pê dikir.
Gundê Zêwê di navbera Amed û Çewlîgê de bû, gundek ku tu tabelayek li ser rêyê wê nehatibû danîn, lê her kes rêya wê dizanî. Xanî bi kevir û kerpîç hatibûn çêkirin. Li ber her xaniyek darê cevîz an jî tût hebû. Mala Berîvan li jorê gundê bû; gava ku ew li jêr dinêrî, dikarî Çemê Xelîlan bibîne. Çem di havînê de wek xêzek biçûk dimînî, lê di zivistanê de bi dengê xwe hemû gund radikir.
Berîvan heft salî bû, lê ev ji karên ku dikir nayê têgihiştin. Her sibeh hejmartina bizinan karê wê bû. Diya wê her car dibê: “Berîvan, ewên min rêz bike.” Ew jî guhên bizinan yek bi yek temaşe dikir, ka kêmî tune ye. Ger rojek bizinek kêm bûya, hemû gund di li pey wê digeriyan. Ji ber ku li gundê, gava tiştek winda bûya, dilê her kesî teng dibû.
Dibistan ji Gundê Zêwê dûr ne bû, lê rê dijwar bû. Berîvan hez dikir ku biçe dibistanê. Ya ku herî zêde hez dikir, bûhna defterê bû. Li ser bergê deftera wê wêneyek hebû ku ji pakêta alîkariyê ya ji Amedê hatibû. Di wêneyê de bajarek xuya bû, lê Berîvan navê wê bajarê nizanî. Bi vê yekê re jî gava ku li wêneyê dinêrî, xeyal dikir. Carinan dibê: “Belkî ev Dîlok e,” carinan jî: “Belkî Botan e.”
Piştî dibistanê gava ku vedigeriya malê, li tenişta dapîra xwe rûnişt. Dapîr her tim li heman cihê, li ser heman kilîmê rûniştibû û hîlên xwe dizivîrî. Berîvan çîrokên dapîra xwe hez dikir, lê herî zêde ew demên ku dapîr bêdeng diman hez dikir. Ji ber ku gava ku ew bêdeng dibû, borî qise dikir. Carinan ji Dêrsimê, ji sürgûnê, ji xanîyên ku nîvco mabûn qise dikir. Lê Berîvan her tişt fêm nekir; tenê ji dengê wê têgihişt ku tiştên giran hebûn.
Rojekê erebeyek biyanî hat gundê. Ew bi ax re sekinî li meydanê rawestî. Berîvan bi zarokên din re ji dûr ve temaşe kir. Mezinan gava ku diaxivîn, dengên xwe kêm dikirin. “Rê dê derbas bibe,” gotin. “Xerîte çêkirine.” Gotina “xerîte” di hişê Berîvan de ma. Ew şev, cara yekem di deftera xwe de tiştek xêz kir: çiya, çem û xanî. Gundê Zêwê xêz kir, lê li derdorê wê xêzek mezin xêz kir. Ji bo ku tu kes tê de nekeve.
Roj derbas bûn. Rê nehat, lê gotûbêj man. Berîvan her roj bi heman awayî radibû. Bizinan dihejmart, dibistanê diçû, li tenişta dapîra xwe rûnişt. Lê niha gava ku li çiyayan dinêrî, hestek din hebû. Çiya tenê çiya nebûn; ew wek parêzvanên ku gund diparêzin xuya dibûn.
Rojek êvarê, gava ku roj dihate xwarê, Berîvan li diya xwe zivirî û pirsî:
“Em ê her tim li vir bimînin, dayê?”
Diya wê bersiv nedaye. Tenê porê Berîvan nerm nerm hevşandin. Di wê demê de Berîvan fêm kir: gund dikaribû nemîne, lê bîr dikaribû bimîne. Gundê Zêwê, her çend li xerîteyan tune bû, lê di deftera wê de hebû.
Wê şevê Berîvan deftera xwe li binê balîfê xwe danî. Ji ber ku hin tişt divê tu carî winda nebin.